Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy o VAT uchwaloną przez Sejm 22 października. Przepisy miały od 1 stycznia 2027 r. podnieść podatek na wybrane napoje bezalkoholowe, które dzięki zawartości soku korzystają obecnie z preferencyjnej stawki.

O decyzji z 18 listopada poinformowała Kancelaria Prezydenta. Tego samego dnia prezydent podpisał trzy inne ustawy, w tym nowelizację podwyższającą akcyzę na alkohol.

Których napojów dotyczyłaby podwyżka?

Ustawa przewidywała odebranie preferencji wybranym napojom zawierającym co najmniej 20 proc. soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego. Chodziło m.in. o piwa bezalkoholowe, także o zawartości alkoholu 0,0 proc., inne napoje powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny.

W przypadku objętych zmianą produktów stawka VAT przy sprzedaży w handlu wzrosłaby z 5 do 23 proc., a w ramach usługi gastronomicznej – z 8 do 23 proc. Sama zawartość soku nie oznaczała jednak, że podwyżka obejmie wszystkie napoje spełniające próg 20 proc.; znaczenie miał także rodzaj i skład produktu.

Rząd wskazywał na zdrowie, prezydent na ceny

Rząd uzasadniał projekt celami polityki zdrowotnej. Wskazywał, że preferencje podatkowe nie powinny wspierać produktów, które mogą zawierać śladowe ilości alkoholu lub są z nim związane wizerunkowo. Zwracał też uwagę na problem dostępności bezalkoholowych odpowiedników alkoholu dla osób małoletnich.

W uzasadnieniu weta Nawrocki uznał natomiast, że zmiana nieproporcjonalnie obciążyłaby kategorię napojów owocowych. Przy niezmienionej cenie netto i pełnym przeniesieniu podatku na kupujących wzrost ceny detalicznej wyniósłby około 17 proc. Prezydent zastrzegł zarazem, że rzeczywista skala skutków zależałaby m.in. od decyzji cenowych producentów i sprzedawców.

Prezydent przywołał również obawy organizacji przedsiębiorców o popyt na koncentraty owocowe i sytuację sadowników. Ocenił, że droższe bezalkoholowe odpowiedniki mogą osłabić zachętę do zastępowania nimi napojów alkoholowych. To argumentacja prezydenta i organizacji cytowanych w jego wniosku, a nie przesądzone skutki zmiany.

Ustawa wróci do Sejmu

Za przyjęciem nowelizacji 22 października głosowało 233 posłów, przeciw było 74, a 133 wstrzymało się od głosu. Senat 27 października przyjął ustawę bez poprawek. Po wecie prezydent skierował ją do ponownego rozpatrzenia przez Sejm; do ponownego uchwalenia potrzebna jest większość trzech piątych głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Odrębna decyzja dotyczyła akcyzy. Nawrocki podpisał ustawę podnoszącą od 2027 r. akcyzę na alkohol, która przewiduje zwiększenie dotacji dla NFZ o środki odpowiadające dodatkowym wpływom z tego podatku.