Radosław Sikorski wraca do sporu między Ministerstwem Spraw Zagranicznych a Pałacem Prezydenckim. Postawił trzy pytania dotyczące zachowania otoczenia Karola Nawrockiego, procedury powoływania ambasadorów i obsady polskiej placówki w Pekinie.

Wypowiedź pojawiła się po kolejnej wymianie zarzutów między szefem MSZ a przedstawicielami prezydenta. Konflikt zaostrzył się po rezygnacji Jakuba Kumocha z funkcji ambasadora w Chinach. Dyplomata tłumaczył swoją decyzję sprzeciwem wobec wydarzeń wokół Trybunału Konstytucyjnego.

Sikorski sugeruje, że kolejne decyzje otoczenia prezydenta wymagają wyjaśnienia. Nie przedstawia jednak we wpisie nowych dokumentów ani dowodów na to, że rezygnacje ambasadorów były skutkiem nacisków Pałacu.

Trzy pytania Radosława Sikorskiego

Najpierw minister pyta, czy przypadkiem jest to, że w proteście przeciwko określanemu przez część polityków jako „zamach stanu” działaniu wokół TK z placówek wyjechali trzej dyplomaci, którzy wcześniej pełnili wysokie funkcje w Kancelarii Prezydenta.

Drugie pytanie dotyczy kompetencji głowy państwa. Sikorski chce wiedzieć, na jakiej podstawie prawnej Sejm miałby uzyskiwać wcześniejszą zgodę prezydenta na projekty ustaw, a MSZ — na mianowanie ambasadorów. W ten sposób zestawia spór o dyplomację z żądaniami kierowanymi do większości parlamentarnej w sprawie Trybunału.

W trzecim pytaniu szef MSZ nawiązuje do Pekinu: czy brak polskiego ambasadora w Chinach pomaga, czy przeszkadza w organizacji wizyty Karola Nawrockiego na szczeblu prezydenckim? Minister nie podaje terminu takiej podróży ani nie przesądza, że do niej dojdzie.

Ambasador w Pekinie zrezygnował po wydarzeniach w TK

Jakub Kumoch ogłosił rezygnację 30 października, po gwałtownym zaostrzeniu konfliktu w Trybunale Konstytucyjnym. Wkrótce podobną decyzję podjął ambasador w Rumunii Paweł Soloch, a o skrócenie misji przy ONZ wystąpił Krzysztof Szczerski. Wszyscy byli w przeszłości związani z prezydenckim zapleczem.

Sikorski wcześniej zarzucał Kancelarii Prezydenta nakłanianie dyplomatów do odejścia. Kumoch publicznie temu zaprzeczył. Oświadczył, że decyzję podjął sam, ponieważ nie chciał reprezentować za granicą stanowiska, z którym się nie zgadzał. Sam fakt rezygnacji nie rozstrzyga więc sporu o jej przyczyny.

Różnica zdań ma źródło w ocenie październikowych wydarzeń w TK. Otoczenie prezydenta mówiło o bezprawnym przejęciu instytucji, natomiast przedstawiciele rządu przekonywali, że chodzi o przywrócenie jej prawidłowego funkcjonowania. Późniejsze rozmowy w Pałacu Prezydenckim nie doprowadziły do porozumienia i zostały zawieszone.

Trwa spór o nominacje ambasadorskie

Do osobnego konfliktu doszło na tle obsady placówek dyplomatycznych. Marcin Przydacz, szef prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej, zarzucił MSZ wysyłanie do zagranicznych stolic wniosków o zgodę na przyjęcie nowych ambasadorów bez wcześniejszego uzgodnienia kandydatur z prezydentem. Według Przydacza takie działanie podważa wiarygodność Polski.

Ministerstwo i Pałac różnią się co do zakresu uprawnień w procedurze. Ustawa przewiduje, że ambasadora mianuje i odwołuje prezydent na wniosek ministra spraw zagranicznych zaakceptowany przez premiera. MSZ podkreśla rolę rządu w prowadzeniu polityki zagranicznej, a Kancelaria Prezydenta wskazuje, że podpis głowy państwa nie może być sprowadzony do formalności.

Spór trwa od 2024 roku, kiedy Sikorski zdecydował o zakończeniu misji kilkudziesięciu ambasadorów. W wielu placówkach obowiązki szefów misji pełnią od tego czasu dyplomaci w randze chargé d’affaires. Objęcie urzędu przez Karola Nawrockiego nie zakończyło impasu.

Pekin stał się kolejnym punktem konfliktu

Rezygnacja Kumocha sprawiła, że spór o politykę zagraniczną zaczął dotyczyć również relacji z Chinami. W sobotę Sikorski zarzucił Pałacowi niekonsekwencję: z jednej strony miał on, zdaniem ministra, wpływać na odejście ambasadora, a z drugiej zabiegać o wizytę prezydenta w Pekinie. Kumoch stanowczo odrzucił sugestię o naciskach.

Niedzielne pytania ministra są więc kontynuacją tej wymiany. Na razie nie wiadomo, czy obie strony uzgodnią obsadę placówki w Chinach ani czy ewentualna podróż prezydenta przyspieszy takie rozmowy. Bez porozumienia w sprawie kompetencji MSZ i Pałacu podobne spory mogą powracać przy kolejnych nominacjach.