Prawo i Sprawiedliwość przedstawiło Polski Program Mieszkaniowy. W centrum propozycji są osiedla budowane na gruntach publicznych, specjalne przepisy mające skrócić inwestycje oraz Agencja Budowy Mieszkań. Partia zapowiada też kredyt bez wkładu własnego, ze stałym oprocentowaniem 2,5 proc.

Program zaprezentowano podczas sobotniej konwencji PiS w Otwocku. Jarosław Kaczyński mówił, że niedobór mieszkań w Polsce należy liczyć w milionach, a odpowiedzią ma być znaczne zwiększenie podaży lokali. Według prezesa PiS mieszkalnictwo powinno być jednym z głównych elementów polityki państwa wobec młodych ludzi i rodzin.

Partia kieruje propozycję przede wszystkim do młodych małżeństw z dziećmi, ale zaznacza, że ma ona obejmować również rodziny, które mają już lokal, lecz potrzebują większego mieszkania. PiS łączy ten projekt z polityką demograficzną: dostęp do własnego lokum ma ułatwiać decyzję o powiększeniu rodziny.

Grunty państwowe i trzy lata do odbioru kluczy

Pierwszy filar programu dotyczy gruntów. PiS chce przeznaczać je na nowe osiedla tereny publiczne, zwłaszcza na obrzeżach miast, pod warunkiem zapewnienia transportu i podstawowej infrastruktury. Ma to ograniczyć udział kosztu działki w końcowej cenie mieszkania.

Drugim narzędziem miałaby być specustawa mieszkaniowa. Politycy PiS zapowiadają, że ma ona uprościć procedury administracyjne i pozwolić zamknąć drogę od decyzji o budowie do przekazania kluczy w okresie nie dłuższym niż trzy lata. Nie przedstawiono jeszcze pełnego projektu przepisów ani listy lokalizacji, w których program miałby ruszyć najpierw.

Za realizację inwestycji odpowiadałaby Agencja Budowy Mieszkań. Według założeń byłby to podmiot działający bez marży, który organizowałby inwestycje i korzystał z potencjału istniejących spółek państwowych. PiS wymienia w tym kontekście m.in. Polski Holding Nieruchomości i PFR Nieruchomości. Budynki miałyby powstawać jako własnościowe, a nie wyłącznie na wynajem.

Cena M3 i kredyt bez wkładu

Bartosz Kownacki, prezentujący założenia programu, mówił o mieszkaniu trzy-pokojowym za około 400–450 tys. zł. W wyliczeniach PiS rata 25-letniego kredytu dla takiego lokalu wynosiłaby 1800–1900 zł miesięcznie. Warunkiem ma być stałe oprocentowanie na poziomie 2,5 proc. oraz brak obowiązku zgromadzenia wkładu własnego.

To element, który wymagałby stałego dopłacania przez państwo różnicy między ofertą dla kredytobiorcy a kosztem finansowania. PiS szacuje całość wydatków na 0,5 proc. PKB rocznie. Partia przekonuje, że taki poziom finansowania pozwoliłby budować od 50 do 100 tys. mieszkań każdego roku. W przedstawionych informacjach nie ma jeszcze szczegółowego harmonogramu wydatków ani zasad kwalifikacji do kredytu.

Przemysław Czarnek wskazywał równolegle na rozwój budownictwa komunalnego. Jego zdaniem większa liczba dostępnych mieszkań gminnych zmniejszyłaby presję popytową na rynku. To istotna część sporu o politykę mieszkaniową: program PiS zakłada jednocześnie lokale własnościowe wspierane kredytem i zwiększanie zasobu komunalnego.

Propozycja na etapie zapowiedzi

Ogłoszony w Otwocku plan jest elementem kolejnych prac programowych PiS przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku. Partia wcześniej zapowiadała prezentację propozycji dotyczących gospodarki, energii, bezpieczeństwa, zdrowia i rolnictwa. Program mieszkaniowy nie jest więc gotową ustawą, lecz deklaracją kierunku, który PiS chce wpisać do swojego programu wyborczego.

Najważniejsze pytania dotyczą skali dostępnych gruntów, realnego czasu przygotowania inwestycji, kosztu dopłat do kredytów oraz wpływu programu na ceny. PiS odpowiada, że większa podaż mieszkań powinna ograniczyć wzrost cen. Ostateczna ocena tej tezy będzie możliwa dopiero po przedstawieniu konkretnych projektów ustaw, modelu finansowania i założeń dla samorządów.

Dla rodzin kluczowe pozostanie, czy zapowiadane parametry przełożą się na rzeczywiste ceny mieszkań i zdolność kredytową. W sobotniej prezentacji padły konkretne kwoty, lecz nie pokazano jeszcze mechanizmu, który miałby zagwarantować ich utrzymanie w różnych miastach i przy zmiennych kosztach budowy.