Rada gminy uchwala cennik, a potem nadzór lub sąd sprawdza, czy miała do tego podstawę. Właśnie w tym miejscu MSWiA chce zmienić przepisy. Resort proponuje, by ustawa o cmentarzach wprost wskazywała podstawę ustalania opłat za korzystanie z komunalnych nekropolii i ich urządzeń.

Zmiana znalazła się w pakiecie samorządowym oznaczonym w wykazie rządu jako UD309. Projekt trafił do Stałego Komitetu Rady Ministrów pod koniec października. Dla rodzin i zarządców cmentarzy oznacza to, że na razie obowiązują dotychczasowe przepisy.

Opłaty na cmentarzach komunalnych. Co chce zmienić MSWiA

Resort proponuje dopisanie artykułu 2a do ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W sprawie opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych i znajdujących się na nich urządzeń przepis odsyłałby do ustawy o gospodarce komunalnej. To na jej podstawie samorządy ustalają ceny za wiele usług i korzystanie z publicznej infrastruktury.

Praktyczny skutek dotyczy tego, kto może zdecydować o stawce i na jakiej podstawie. Projekt nie ustala kwot dla poszczególnych usług. Cenniki nadal mogłyby się różnić w zależności od gminy. O konkretnej opłacie decydowałyby lokalne zasady, przyjęte w granicach ustawy.

Odesłanie do ustawy o gospodarce komunalnej dotyczy cmentarzy komunalnych i urządzeń na ich terenie. Z punktu widzenia rodziny ważne jest więc ustalenie, kto prowadzi daną nekropolię. Proponowane odesłanie nie przekazuje gminom prawa do układania cenników cmentarzy parafialnych.

Dlaczego cenniki gmin trafiają do sądów

Wątpliwość dotyczy relacji dwóch ustaw. Przepisy o gospodarce komunalnej przyznają samorządom ogólną kompetencję do ustalania opłat za usługi publiczne. Ustawa o cmentarzach osobno reguluje kwestie związane z pochówkiem i korzystaniem z miejsca grzebalnego. W sprawach cenników powraca pytanie, czy ta szczególna regulacja ogranicza możliwość pobierania innych opłat.

Spór ma praktyczne konsekwencje także wtedy, gdy gmina opublikowała już stawki. W maju wojewoda zachodniopomorski stwierdził nieważność zarządzenia wójta gminy Rymań. Cennik obejmował m.in. korzystanie z domu pogrzebowego i postawienie pomnika. W uzasadnieniu wojewoda uznał, że te pozycje wykraczały poza opłaty związane z pochówkiem, na które pozwalała w tym przypadku ustawa.

Projekt opłat jest jeszcze na etapie rządowym

MSWiA pracuje nad zmianą w ramach większej nowelizacji ustaw samorządowych. Pakiet obejmuje również m.in. zasady zdalnych posiedzeń komisji rad i sejmików. Przepis o opłatach cmentarnych jest jedną z propozycji, więc dalszy bieg zależy od losów całego projektu.

Na tym etapie nie ma nowego ogólnopolskiego cennika ani daty, od której rodziny miałyby płacić według zmienionych zasad. Najpierw projekt musi przejść dalszą ścieżkę ustawodawczą. Dopiero po jej zakończeniu będzie wiadomo, w jakim brzmieniu przepis wejdzie w życie i jak poszczególne samorządy z niego skorzystają.