Akcję przeprowadzono w środę, 4 listopada, na polecenie prokuratora Prokuratury Regionalnej w Białymstoku. Zatrzymania są częścią postępowania dotyczącego podejrzenia działania na szkodę trzech spółek: Elektrowni Ostrołęka, Enei i Energi.
O działaniach służb poinformował minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak. Wcześniej przekazał szczegóły operacji w rozmowie telewizyjnej, zapowiadając, że śledztwo będzie miało szeroki zakres.
– Zaczynamy tę sprawę bardzo aktywnie wyjaśniać i będzie to ogromne śledztwo. Dzisiaj machina ruszyła – powiedział Siemoniak.
25 zatrzymanych i przeszukania w 11 województwach
Z komunikatu ministra wynika, że śledztwo dotyczy niedopełnienia obowiązków przez członków zarządów i rad nadzorczych spółek zaangażowanych w projekt. Chodzi o decyzje, które mogły doprowadzić do poważnych strat finansowych.
Skala działań służb jest znaczna. Funkcjonariusze CBA prowadzą czynności w 30 miejscach na terenie 11 województw. Przeszukują lokale i zabezpieczają dokumenty oraz inne materiały, które mogą mieć znaczenie dla postępowania.
Operację realizują funkcjonariusze Delegatury CBA w Gdańsku. Zatrzymani mają zostać doprowadzeni do prokuratury, gdzie będą wykonywane dalsze czynności procesowe. Na tym etapie nie oznacza to jednak, że wszystkie osoby objęte działaniami służb usłyszały już zarzuty.
Siemoniak zaznaczył, że pierwsza grupa zatrzymanych nie składa się z osób powszechnie rozpoznawalnych. Jednocześnie podkreślił, że sprawa ma charakter rozwojowy, a środowe działania nie muszą być ostatnim etapem postępowania.
Śledczy badają straty przekraczające miliard złotych
Najważniejszym wątkiem śledztwa jest podejrzenie wyrządzenia szkody majątkowej wielkich rozmiarów. Według szacunków przedstawionych przez ministra straty przekraczają miliard złotych. Postępowanie obejmuje działalność trzech podmiotów: Elektrowni Ostrołęka, Enei oraz Energi.
W komunikacie wskazano, że badane są działania podejmowane w latach 2018–2019. Śledczy sprawdzają między innymi, czy osoby odpowiedzialne za nadzór i zarządzanie spółkami prawidłowo wykonywały swoje obowiązki.
Postępowanie dotyczy podejrzenia wyrządzenia szkody w obrocie gospodarczym w wielkich rozmiarach, czyli czynu opisanego w art. 296 Kodeksu karnego. To przepis odnoszący się między innymi do nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez osobę zobowiązaną do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą.
Wysokość szacowanej szkody pokazuje, dlaczego sprawa może mieć poważne konsekwencje dla osób podejmujących decyzje dotyczące inwestycji. Odpowiedzialność konkretnych osób będzie jednak zależała od ustaleń śledztwa i zgromadzonych dowodów.
Ostrołęka C. Wielka inwestycja, która nie została ukończona
W centrum postępowania znajduje się projekt Ostrołęka C, czyli plan budowy nowego bloku węglowego w elektrowni. Inwestycja miała być jednym z najważniejszych przedsięwzięć energetycznych realizowanych w tamtym okresie.
Plan zakładał powstanie bloku o mocy około 1000 MW, opalanego węglem kamiennym. W 2018 roku kontrakt na budowę powierzono konsorcjum GE Power i Alstom. Wartość umowy przekraczała 6 miliardów złotych.
Projekt był realizowany przy zaangażowaniu dwóch państwowych spółek energetycznych – Enei i Energi. Obie firmy uczestniczyły w przedsięwzięciu, które miało zwiększyć krajowe możliwości produkcji energii elektrycznej.
Budowa ruszyła, ale z czasem pojawiły się poważne problemy z uzasadnieniem ekonomicznym dalszego prowadzenia inwestycji. W lutym 2020 roku Enea i Energa wstrzymały finansowanie bloku węglowego, a kilka miesięcy później zdecydowano o zmianie koncepcji.
Zamiast węgla miał być gaz. Węglowy blok rozebrano
W czerwcu 2020 roku Enea i Energa zdecydowały o kontynuowaniu projektu, ale już w innej technologii. Zamiast elektrowni węglowej planowano budowę jednostki wykorzystującej gaz ziemny do produkcji energii elektrycznej.
Zmiana koncepcji nie oznaczała jednak, że wszystkie podmioty zaangażowane wcześniej w inwestycję pozostały w projekcie. W grudniu 2020 roku Enea poinformowała, że nie będzie uczestniczyć w budowie elektrowni gazowej. W tym samym okresie ustalano nowy model współpracy pozostałych spółek.
W marcu 2021 roku rozpoczęła się rozbiórka elementów wcześniej budowanego bloku węglowego. W praktyce oznaczało to zakończenie pierwotnego projektu, na który wydano już znaczne środki.
Ostatecznie w Ostrołęce rozwijano koncepcję elektrowni gazowo-parowej. Zmiana technologii nie zamknęła jednak pytań o decyzje podjęte przy realizacji wcześniejszej inwestycji. To właśnie ich skutki finansowe i odpowiedzialność osób zarządzających spółkami znalazły się teraz w centrum śledztwa.
CBA bada decyzje władz spółek. Możliwe kolejne zatrzymania
Sprawa nie ogranicza się do samego przebiegu budowy. Śledczy analizują również decyzje podejmowane przez osoby kierujące spółkami oraz ich organy nadzorcze. Chodzi o ustalenie, czy przy zarządzaniu projektem dochowano wymaganych obowiązków i czy działania te nie doprowadziły do strat po stronie przedsiębiorstw.
Wcześniejsze kontrole wskazywały na poważne problemy związane z przygotowaniem i prowadzeniem inwestycji. Wśród podnoszonych kwestii pojawiały się między innymi trudności z finansowaniem oraz wątpliwości dotyczące zasadności kontynuowania budowy w technologii węglowej.
W przypadku Enei skala strat związanych z projektem węglowym była wcześniej szacowana przez spółkę na ponad 656 milionów złotych. Obecne postępowanie obejmuje jednak szerszy zakres i dotyczy również pozostałych podmiotów zaangażowanych w przedsięwzięcie.
Tomasz Siemoniak zapowiada, że służby będą szczegółowo wyjaśniać wszystkie okoliczności sprawy. – Pamiętamy powagę tej afery. Pamiętamy miliardy, które poszły i niewątpliwie ta sprawa ma charakter wybitnie rozwojowy – mówił minister.
Środowe zatrzymania mogą być dopiero początkiem kolejnych działań procesowych. CBA zabezpiecza dokumenty, a prokuratura będzie analizować zgromadzony materiał dowodowy i podejmować decyzje dotyczące dalszych czynności wobec zatrzymanych.

























