W piątek senatorowie uzupełnili skład kierownictwa izby, wybierając Jacka Trelę na wicemarszałka. Kandydatura prawnika z koła Nowa Polska-Centrum miała być realizacją porozumienia koalicyjnego.

Głosowanie było wyraźnie podzielone według politycznych barw: za Trelą opowiedziało się 63 senatorów, przeciw było 32. Nikt nie wstrzymał się od głosu, a czterech senatorów nie uczestniczyło w głosowaniu.

Wynik głosowania: 63 senatorów za Jackiem Trelą

Senat zdecydował o wyborze Treli 6 listopada. Kandydaturę zgłosił Grzegorz Fedorowicz, senator reprezentujący koło Nowa Polska-Centrum. Wynik oficjalnego głosowania potwierdził, że kandydat uzyskał poparcie większości biorących udział w decyzji.

Senacka arytmetyka pokazała jednocześnie, że nowy wicemarszałek nie był kandydatem ponad podziałami. 32 głosy przeciw wskazują na sprzeciw części izby, choć sama liczba głosów nie wyjaśnia motywacji senatorów. Nie należy dopisywać im powodów, których nie podali publicznie.

Głosowanie zamknęło procedurę, której termin wcześniej zapowiadała marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska. Informowała, że wybór Treli będzie wynikał z ustaleń koalicyjnych. Nie chodziło więc o niespodziewany ruch, lecz o formalne zatwierdzenie wcześniej uzgodnionej kandydatury.

Dla koła Nowa Polska-Centrum wejście jego senatora do Prezydium oznacza bezpośrednią obecność w gronie kierującym pracami izby. Nie przesądza to samo w sobie o zmianie większości. Rozkład sił w Senacie pozostaje odrębną kwestią od obsady stanowisk w Prezydium.

Koalicyjne ustalenia i miejsce nowego wicemarszałka

Małgorzata Kidawa-Błońska określiła wybór Treli jako efekt porozumienia koalicyjnego. Kandydaturę przedstawił senator Fedorowicz, który podkreślał doświadczenie prawnicze i działalność publiczną nowego wicemarszałka. Koalicja dotrzymała uzgodnionego podziału funkcji.

W Senacie takie porozumienia mają wymiar organizacyjny, bo wpływają na skład Prezydium, a więc na reprezentację środowisk współtworzących większość. Obsada stanowisk jest częścią codziennego układania współpracy między klubami i kołami. Formalny wybór należy jednak do senatorów, którzy oddają głosy w izbie.

Wicemarszałkowie zastępują marszałka w prowadzeniu obrad oraz wykonują powierzone im funkcje. To oznacza odpowiedzialność za sprawny przebieg posiedzeń, stosowanie regulaminu i pracę izby w sytuacjach, gdy marszałek nie przewodniczy obradom. Rola ma wymiar praktyczny każdego dnia.

Prezydium Senatu tworzą marszałek oraz wicemarszałkowie. Uczestniczy ono w organizowaniu pracy izby i rozstrzyganiu spraw związanych z jej funkcjonowaniem. Trela będzie współtworzył decyzje organizacyjne, a zarazem może prowadzić obrady w zastępstwie marszałek.

Jacek Trela: adwokat i były prezes Naczelnej Rady Adwokackiej

Jacek Trela jest prawnikiem i adwokatem, absolwentem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W samorządzie adwokackim działał przez lata, między innymi jako dziekan warszawskiej Okręgowej Rady Adwokackiej. Najwyższą funkcję w adwokaturze pełnił w latach 2016–2021.

Przed objęciem prezesury Naczelnej Rady Adwokackiej był jej wiceprezesem. Jego zawodowa droga obejmowała również działalność w sądownictwie dyscyplinarnym i pracę na rzecz samorządu prawniczego. To doświadczenie odróżnia go od wielu senatorów i wyjaśnia, dlaczego w trakcie prezentacji kandydatury akcentowano jego prawniczy dorobek.

W uzasadnieniu Fedorowicz przypomniał także o zaangażowaniu Treli w pomoc osobom represjonowanym w okresie stanu wojennego. Jako młody prawnik działał w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom. Ten epizod należy do jego biografii publicznej, obok późniejszej pracy w adwokaturze.

Trela uzyskał mandat senatora w 2023 roku, startując z listy Trzeciej Drogi. Obecnie reprezentuje koło Nowa Polska-Centrum. Zmiana jego miejsca w kierownictwie Senatu nie zmienia tych danych, ale nadaje jego roli w izbie nowy, instytucjonalny wymiar.

Co wybór oznacza dla prac Senatu

Najbliższe posiedzenia pokażą, jakie zadania marszałek powierzy nowemu zastępcy i jak Trela będzie uczestniczył w prowadzeniu obrad. Sam wynik wyboru nie daje podstaw, by przesądzać o zmianie kierunku prac Senatu. Najpierw liczyć się będzie praktyka pełnienia funkcji.

Nowe stanowisko może też zwiększyć widoczność Treli w debacie publicznej. Wicemarszałek występuje w imieniu izby w określonych sytuacjach i bierze udział w jej bieżącym zarządzaniu. Zakres konkretnych obowiązków zależy od decyzji marszałek oraz kalendarza prac Senatu.

Politycznie najważniejsza informacja jest prosta: senatorowie zaakceptowali kandydaturę uzgodnioną przez koalicję, choć opozycja zagłosowała przeciw. W liczbach to 63 głosy poparcia i 32 głosy sprzeciwu. Tak ukształtował się nowy skład Prezydium po piątkowym głosowaniu.

Wybór kończy etap zapowiedzi i rozpoczyna zwykłą pracę na stanowisku. O tym, jaką rolę Trela odegra w kierowaniu obradami, zdecydują kolejne posiedzenia. Na razie rozstrzygnięcie jest formalne i jednoznaczne: Senat powierzył mu funkcję wicemarszałka.