Minister obrony narodowej wrócił do sprawy współpracy z amerykańskim Palantirem po tym, jak posłowie i aktywiści zakwestionowali jej przejrzystość. W piątek Władysław Kosiniak-Kamysz mówił, że ostateczna ocena wojskowa jeszcze nie zapadła.

Szef MON przekonywał, że narzędzia firmy są wykorzystywane w wielu państwach. Wskazał na NATO i Ukrainę, a także na armie korzystające z rozwiązań sztucznej inteligencji; była to argumentacja przedstawiona przez ministra, nie wynik polskiej analizy.

Najważniejsza deklaracja dotyczyła dalszego trybu prac. Kosiniak-Kamysz powiedział: „Wszystko jest przedmiotem analizy wojskowej, czekam na jej finał”. Nie ogłosił decyzji o wdrożeniu systemu ani terminu, w którym ocena ma się zakończyć.

MON i Palantir: od memorandum do listu intencyjnego

Palantir Technologies to amerykańska firma rozwijająca oprogramowanie do łączenia i analizowania dużych zbiorów danych. W przypadku resortu obrony rozmowy dotyczą obszarów sztucznej inteligencji, informatyki i cyberbezpieczeństwa.

Współpraca ma wcześniejszą historię niż obecna debata. MON informuje, że proces przygotowań i prezentacji rozwiązań trwał od grudnia 2023 roku, natomiast formalne memorandum o współpracy podpisano 23 grudnia 2024 roku.

Kolejny krok nastąpił 27 października 2025 roku, gdy Kosiniak-Kamysz podpisał list intencyjny między ministerstwem a firmą. W komunikacie MON przedstawiał go jako element rozwijania zdolności obronnych opartych na danych.

Testy nie oznaczają jeszcze wdrożenia

MON opisywał testy, ćwiczenia i prezentacje z udziałem inżynierów Palantira. Kosiniak-Kamysz mówił o pracach w różnych rodzajach sił zbrojnych i logistyce; komunikat nie potwierdza zakupu ani wdrożenia.

To rozróżnienie jest istotne, bo publiczna debata często łączy w jednym pojęciu memorandum, testowanie, negocjacje i ewentualny kontrakt. Z dostępnych informacji wynika, że MON prowadzi rozmowy, ale ich ostateczny rezultat pozostaje otwarty.

Kosiniak-Kamysz mówił, że rozmowy trwają od wielu miesięcy i są prowadzone w Dowództwie Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni. Podkreślał przy tym, że ich wynik ma być oceniony przez wojsko, a nie rozstrzygnięty samą deklaracją polityczną.

Posłowie i aktywiści pytają o bezpieczeństwo danych

W czwartek wątpliwości wobec współpracy podnieśli posłowie Franciszek Sterczewski z KO, Daria Gosek-Popiołek z Lewicy i Maciej Konieczny z Razem. Podczas konferencji z aktywistami mówili o bezpieczeństwie danych polskiej armii.

Inicjatorzy akcji „Nasze Dane” zapowiedzieli protest w Warszawie w weekend. Ich postulat to wstrzymanie podpisania umowy z Palantirem do czasu przeprowadzenia rzetelnego i jawnego audytu.

To stanowisko organizatorów i polityków, a nie decyzja resortu. W piątkowej wypowiedzi minister nie zapowiedział wstrzymania rozmów; powtórzył natomiast, że czeka na zakończenie analizy wojskowej, która ma ocenić sprawę od strony bezpieczeństwa.

Palantir, dane wojska i kontrola nad systemem

W przedstawionych dotąd informacjach nie ma potwierdzenia, że polskie dane wojskowe zostały już udostępnione firmie. Mowa jest o memorandum, testach, rozmowach i negocjacjach, dlatego nie należy utożsamiać ich z uruchomieniem systemu.

Sama firma budzi spory także poza Polską. Krytycy wskazują na jej współpracę z agencjami wywiadowczymi i strukturami bezpieczeństwa, a także na pytania o prywatność, przejrzystość oraz możliwe profilowanie; to obawy podnoszone przez przeciwników technologii.

Kosiniak-Kamysz zareagował na krytykę, mówiąc: „Ja rozumiem, że lobbing jest ogromny”. Zestawił ją z wcześniejszym zaangażowaniem części aktywistów w kwestie klimatyczne; nie wymienił konkretnych osób.

Na jakie pytania czeka analiza wojskowa

Spór dotyczy więc nie tylko samego dostawcy, lecz także zasad, na jakich wojsko miałoby korzystać z jego narzędzi. Pytania obejmują zakres dostępu, sposób ochrony informacji oraz to, kto będzie kontrolował wykorzystanie systemu.

W komunikacie o liście intencyjnym MON uzasadniał zainteresowanie rozwiązaniami Palantira potrzebą lepszego zarządzania informacją i rozwijania sztucznej inteligencji w armii. To stanowisko resortu; równolegle przeciwnicy współpracy oczekują, by warunki były jawne i poddane audytowi.

Nie wiadomo, jakie wnioski przyniesie analiza ani czy rozmowy zakończą się umową. Minister nie ujawnił harmonogramu ani szczegółowych kryteriów; krytycy oczekują właśnie tych konkretów.

Decyzja w sprawie Palantira nadal przed MON

Jeśli MON uzna, że technologia może być użyteczna, decyzja będzie wymagała odpowiedzi na pytania o kontrolę i odpowiedzialność. Jeśli analiza wskaże ryzyka, resort będzie musiał wyjaśnić, jakie zabezpieczenia okazały się niewystarczające.

Na razie rządowa argumentacja i postulaty aktywistów spotykają się w jednym punkcie: o przyszłości współpracy nie powinny przesądzać same zapewnienia. Kluczowe będą wyniki analizy oraz to, czy MON pokaże, jak chronione mają być dane wojska.