Sejm przyjął ustawę, która ma wprowadzić Kartę Rodziny Mundurowej i zestaw ulg dla funkcjonariuszy oraz ich bliskich. Największa różnica w przepisach dotyczy ochotników: rodziny strażaków OSP nie dostaną wszystkich uprawnień przewidzianych dla pozostałych służb.

Za projektem zagłosowało 431 posłów, przeciw było dziewięciu, a trzech wstrzymało się od głosu. Wynik pokazuje szerokie poparcie w izbie, ale głosowanie nie kończy jeszcze drogi ustawy, która trafi teraz do Senatu.

Karta ma objąć między innymi żołnierzy, policjantów, strażników granicznych, funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej i ich rodziny. Do katalogu dołączono także część druhów ochotniczych straży pożarnych. Zakres świadczeń będzie zależał od formacji.

W założeniu rozwiązanie ma uporządkować przywileje rozproszone dotąd między różnymi służbami i instytucjami. O jego praktycznym znaczeniu przesądzi jednak ostateczny tekst ustawy oraz to, czy Senat zaproponuje poprawki. Na razie przepisy nie obowiązują.

Karta Rodziny Mundurowej: kto ma skorzystać z nowych ulg

Podstawową grupą uprawnionych mają być żołnierze, funkcjonariusze służb podległych MSWiA i ich najbliżsi. Projekt obejmuje również określonych weteranów oraz osoby po zakończeniu służby, zgodnie z kryteriami zapisanymi w ustawie. Karta ma obejmować całe rodziny, a nie tylko osoby w mundurze.

Wcześniejsze szacunki resortu wskazywały na około 1,27 mln osób, które mogłyby znaleźć się w systemie. Liczba ta obejmuje funkcjonariuszy i członków rodzin, więc nie należy jej odczytywać jako liczby samych posiadaczy kart. Skala programu jest większa niż jedna formacja.

Do programu włączono też strażaków-ochotników OSP, którzy uczestniczą w działaniach ratowniczych. Ministerstwo szacowało tę grupę na około 250 tys. druhów, do których dolicza się bliskich. Ochotnicy nie otrzymają jednak pełnego katalogu ulg.

Projekt przewiduje także ustanowienie Dnia Rodziny Mundurowej. W materiałach dotyczących ustawy wskazywano datę 15 maja. Ma to podkreślić rolę rodzin wspierających osoby wykonujące służbę, choć najważniejszą częścią projektu pozostają konkretne uprawnienia. Symboliczny wymiar uzupełnia pakiet świadczeń.

Zniżki kolejowe i tańsze paszporty dla rodzin służb

Jednym z najbardziej widocznych elementów Karty mają być ulgi na przejazdy pociągami. Projekt przewiduje 37-procentową zniżkę na bilety jednorazowe oraz 49-procentową ulgę na imienne bilety długookresowe dla uprawnionych osób. Obie stawki mają różne zastosowanie i nie są wymienne.

W przypadku OSP zakres jest węższy: druhowie i ich rodziny nie zostali objęci 49-procentową ulgą na bilety długookresowe. Nadal mogą korzystać z części przywilejów, lecz to ograniczenie odróżnia ochotników od służb zawodowych.

Karta ma przynieść również obniżki opłat paszportowych. Przewidziano 50-procentową ulgę dla dorosłych i 75-procentową dla dzieci. To rozwiązanie dotyczy wydawania dokumentów, a nie wszystkich opłat administracyjnych. Niższe koszty mają objąć dorosłych i dzieci w rodzinach uprawnionych.

W projekcie zapisano także szybszy dostęp do świadczeń zdrowotnych w placówkach podległych MON i MSWiA dla wskazanych grup. Strażacy OSP nie zostali włączeni do tego uprawnienia. Dodatkowe zniżki handlowe mają być wypracowane osobno, we współpracy z MON. Nie każda korzyść będzie dostępna dla OSP.

Dlaczego strażacy ochotnicy otrzymają tylko część przywilejów

Ochotnicza straż pożarna działa w innym modelu niż zawodowe służby. Druhowie łączą udział w akcjach z pracą i obowiązkami prywatnymi, a projekt objął ich w takim zakresie, jaki zapisano dla ratowników uczestniczących w działaniach. Ustawa rozróżnia status służby i ochotnictwa.

Podczas prac nad projektem zakres dla OSP był poszerzany. Resort spraw wewnętrznych zapowiadał objęcie druhów częścią świadczeń, wskazując jednocześnie, że nie wszystkie rozwiązania będą dla nich odpowiednie. Ostateczny kompromis pozostawia część przywilejów poza kartą.

Dla rodzin ochotników najważniejsze będzie to, które ulgi obejmą ich w praktyce oraz jak potwierdzać uprawnienie. Szczegółowe warunki powinny znaleźć się w końcowych przepisach i dokumentach wykonawczych. Bez tych zasad trudno ocenić wartość karty dla konkretnego gospodarstwa.

Różnice w katalogu świadczeń mogą wywołać pytania o równe traktowanie osób zaangażowanych w ratowanie życia. Z drugiej strony ustawodawca tworzy program dla kilku odmiennych formacji i musi uwzględnić ich status oraz finansowanie. Spór o zakres może wrócić w Senacie.

Koszt programu i dalsze prace nad ustawą

MSWiA szacowało wcześniej, że wdrożenie programu może kosztować około 50 mln zł w pierwszym roku, a następnie około 40 mln zł rocznie. To prognozy z etapu prac nad projektem, a nie ostateczny rachunek po wejściu ustawy w życie. Koszt będzie zależał od liczby uprawnionych i sposobu korzystania z ulg.

Teraz ustawą zajmie się Senat. Senatorowie mogą przyjąć ją bez zmian, odrzucić albo zaproponować poprawki, które następnie wrócą do Sejmu. Najbliższy etap może jeszcze zmienić treść przepisów.

Po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa będzie czekała na podpis prezydenta i publikację. Dopiero wtedy będzie można mówić o terminie wejścia przepisów w życie oraz o procedurze wydawania Karty. Sam wynik głosowania nie uruchamia ulg.

Resort sygnalizował wcześniej, że chciałby, aby program zaczął działać w 2027 r. Ostateczna data będzie jednak zależała od przebiegu dalszych prac i zapisów ustawy. Dla rodzin służb kluczowe pozostaje nie samo przyjęcie projektu, ale konkretny katalog i sposób przyznawania świadczeń.