Spór o kierownictwo Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w kolejny etap. Anna Korwin-Piotrowska, która od 30 października kieruje pracami TK, zapowiedziała działania dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej osób dotychczas stojących na czele instytucji.

Chodzi przede wszystkim o Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego. Wobec prezesa oraz wiceprezesa Trybunału zarządzono miesięczną przerwę w wykonywaniu czynności służbowych. Decyzja wywołała kolejny spór o podstawy prawne działań podejmowanych przez sędzię.

W ostatnich dniach uwagę opinii publicznej przyciągnęły również wydarzenia z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego, który w nocy z piątku na sobotę pojawił się w siedzibie Trybunału. Korwin-Piotrowska przedstawiła własną relację z tego zdarzenia i odniosła się do zapowiedzi skierowania sprawy do prokuratury.

Korwin-Piotrowska zapowiada dalsze działania. Chodzi o kierownictwo TK

Jednym z najważniejszych elementów sporu jest przyszłość postępowań dyscyplinarnych wobec Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego. Korwin-Piotrowska zapowiadała, że zarządzenia o przerwie w czynnościach służbowych nie pozostaną jedynymi działaniami w tej sprawie.

W rozmowie z TVN24 sędzia wyjaśniała, że opisane w dokumentach zarzuty powinny doprowadzić do wszczęcia postępowań dyscyplinarnych. Zapowiedziała również przygotowanie procedury umożliwiającej wyłonienie składów orzekających. Sprawa dotyczy obu osób kierujących dotychczas Trybunałem.

Zgodnie z przedstawionymi przez nią informacjami postępowanie dyscyplinarne ma być rozpatrywane przez sąd złożony wyłącznie z sędziów TK. W pierwszej instancji skład ma liczyć trzy osoby, a w drugiej pięć. Sędziowie mają zostać wyłonieni w drodze losowania.

Bartłomiej Sochański również objęty zarządzeniem

W przypadku wiceprezesa TK sprawa ma dodatkowy wymiar. Bartłomiej Sochański nie tylko utracił możliwość wykonywania obowiązków związanych z pełnioną funkcją, ale został również wymieniony w materiałach dotyczących działań, które według Korwin-Piotrowskiej wymagają oceny dyscyplinarnej.

W uzasadnieniu zarządzenia dotyczącego Sochańskiego wskazano między innymi na jego rolę w funkcjonowaniu Trybunału oraz brak odpowiedniej reakcji na działania prezesa. Dokument odnosi się również do wykonywania przez niego obowiązków wiceprezesa na podstawie upoważnienia udzielonego przez Święczkowskiego.

Sochański nie zgadza się z decyzją o odsunięciu go od obowiązków. Kwestionuje możliwość zastosowania wobec niego takiego rozwiązania i wskazuje na przepisy regulujące kadencję sędziego oraz wiceprezesa TK. Nie ma więc zgody nawet co do samej podstawy prawnej zarządzenia.

Korwin-Piotrowska zapowiadała, że kolejnym krokiem będzie uruchomienie procedury dyscyplinarnej. Według przedstawianego przez nią stanowiska zarzuty opisane w zarządzeniach muszą zostać poddane ocenie właściwego składu orzekającego, a nie pozostać wyłącznie elementem sporu pomiędzy sędziami.

Żurek przekazał kolejne wnioski. Wśród nich sprawa Sochańskiego

Równolegle do wydarzeń wewnątrz Trybunału toczy się sprawa wniosków o uchylenie immunitetów. Waldemar Żurek poinformował 3 listopada o skierowaniu do TK kolejnych dokumentów dotyczących możliwości pociągnięcia sędziów do odpowiedzialności karnej.

Według komunikatu Prokuratury Krajowej Prokurator Generalny skierował łącznie sześć wniosków dotyczących Bogdana Święczkowskiego oraz jeden dotyczący Bartłomieja Sochańskiego. Dokumenty zostały przekazane do Trybunału w dwóch terminach: 30 października oraz 3 listopada.

W przypadku Święczkowskiego wnioski dotyczą czterech postępowań przygotowawczych. Prokuratura wskazuje między innymi na podejrzenie przekroczenia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków w związku z uniemożliwianiem części sędziów wykonywania obowiązków służbowych. W jednym z opisanych wątków pojawia się również nazwisko Sochańskiego.

Według ustaleń przedstawionych przez Prokuraturę Krajową działania miały obejmować między innymi nieprzydzielanie spraw wybranym przez Sejm sędziom, pomijanie ich przy wyznaczaniu składów orzekających oraz ograniczanie możliwości wykonywania obowiązków w budynku TK.

W komunikacie wskazano, że wiceprezes miał uczestniczyć w działaniach dotyczących blokowania pracy części sędziów. Są to jednak ustalenia i podejrzenia przedstawione przez prokuraturę, a nie prawomocne rozstrzygnięcia sądu.

Osiem osób na zgromadzeniu. Zapadła decyzja w sprawie budżetu

Ważnym wydarzeniem było również wtorkowe Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Posiedzenie rozpoczęło się 3 listopada o godzinie 15.30 i zostało zwołane przez Annę Korwin-Piotrowską.

Na miejscu pojawiło się ośmioro sędziów wybranych przez Sejm obecnej kadencji. Wśród nich znaleźli się Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Sławomir Patyra i Maciej Berek. Obradom przewodniczyła Korwin-Piotrowska.

Sędzia poinformowała, że za uprawnionych do udziału w zgromadzeniu uznaje 12 osób. Nie uwzględniła w tej liczbie zawieszonych Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego oraz Jarosława Wyrembaka. Przy takim sposobie liczenia wymagane dwie trzecie składu oznaczały obecność ośmiu sędziów.

Podczas obrad przyjęto plan dochodów i wydatków TK na 2027 rok. Był to główny punkt posiedzenia, a jego rozpatrzenie miało znaczenie dla dalszego funkcjonowania instytucji i prac nad przyszłorocznym budżetem państwa.

Nie oznacza to jednak zakończenia sporu o prawomocność zgromadzenia. Środowisko związane ze Święczkowskim nie uznaje zarządzeń Korwin-Piotrowskiej, a sposób ustalenia kworum pozostaje jednym z najważniejszych punktów konfliktu.

Spór przeniósł się również na relacje z prezydentem

Osobnym wątkiem pozostają wydarzenia z nocy z 30 na 31 października. Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i wrócił do Warszawy, gdy dowiedział się o sytuacji w Trybunale. Następnie pojawił się w jego siedzibie, gdzie doszło do konfrontacji z grupą sędziów.

Korwin-Piotrowska twierdzi, że prezydent próbował przedrzeć się przez osoby stojące przy wejściu i odpychał zgromadzonych tam sędziów. W rozmowie z mediami relacjonowała, że wyszła przed budynek, aby przywitać głowę państwa, ale nie doszło do spokojnego spotkania.

Kancelaria Prezydenta przedstawia wydarzenia inaczej. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz zapowiedział działania zmierzające do złożenia zawiadomień do prokuratury wobec Anny Korwin-Piotrowskiej, Macieja Berka i Krystiana Markiewicza. Według przedstawicieli prezydenta podczas incydentu doszło do naruszenia nietykalności cielesnej Karola Nawrockiego.

Sędzia nie wykluczyła z kolei podjęcia własnych kroków prawnych. Pytana o możliwość złożenia zawiadomienia dotyczącego zachowania prezydenta odpowiedziała: „Może i złożę, ale za jakiś czas”. Zaznaczyła przy tym, że obecnie ma inne, pilniejsze obowiązki związane z sytuacją w Trybunale.

Na razie nie ma informacji o rozstrzygnięciu, które definitywnie zakończyłoby spór dotyczący wydarzeń przed wejściem do TK.

Co dalej z Trybunałem Konstytucyjnym?

Najbliższe działania będą dotyczyć zarówno zarządzeń o przerwie w czynnościach służbowych, jak i wniosków immunitetowych skierowanych przez Prokuratora Generalnego. Sprawa Bartłomieja Sochańskiego pozostaje jednym z istotnych elementów całego konfliktu, ponieważ dotyczy nie tylko jego odpowiedzialności, ale również przyszłości kierownictwa Trybunału.

Osobną kwestią jest procedura dyscyplinarna. Zgodnie z przedstawianymi przez Korwin-Piotrowską założeniami sąd dyscyplinarny ma ocenić zasadność zarządzeń dotyczących prezesa i wiceprezesa TK. Wskazywany termin na rozpoznanie tej kwestii wynosi 30 dni.

Nie ma jednak zgody pomiędzy obiema stronami co do tego, czy zastosowane przepisy mogą być podstawą do odsunięcia prezesa i wiceprezesa od wykonywania obowiązków. Wątpliwości zgłaszają również prawnicy, którzy różnią się w ocenie kompetencji Korwin-Piotrowskiej.

Wtorkowe zgromadzenie i przyjęcie planu budżetowego nie zakończyły kryzysu. Przeciwnie, konflikt o to, kto ma prawo kierować Trybunałem, jakie decyzje mogą być podejmowane i kto powinien odpowiadać za wcześniejsze działania, wciąż pozostaje nierozstrzygnięty.

Kolejne decyzje mogą mieć znaczenie nie tylko dla przyszłości Święczkowskiego i Sochańskiego, ale również dla funkcjonowania całej instytucji. W centrum pozostaje pytanie, czy TK będzie w stanie wrócić do regularnej pracy, mimo że jego sędziowie nie uzgodnili nawet tego, kto ma prawo podejmować najważniejsze decyzje.