Ulica na razie cichnie, ale polityczny spór o przyszłość Trybunału wchodzi w nową fazę. PSL i PiS zapowiadają osobne zespoły parlamentarne, a część ugrupowań deklaruje udział w obu formatach.
Politolog Rafał Chwedoruk z Uniwersytetu Warszawskiego ocenił, że w wydarzeniach sprzed kilku dni polityczną korzyść mógł odnieść Jarosław Kaczyński. Swoją diagnozę ujął krótko: cele Jarosława Kaczyńskiego zostały osiągnięte.
Ekspert wskazywał przy tym na fotografię Grzegorza Brauna z prezesem PiS oraz na sposób, w jaki w otoczeniu partii potraktowano Mateusza Morawieckiego. To interpretacja politologa, a nie potwierdzenie formalnego porozumienia między tymi politykami.
Wcześniejsze starcia i działania służb opisywaliśmy w kontekście interwencji policji w pobliżu Trybunału. Dzisiejsze wydarzenia pokazują, że spór przesuwa się teraz na forum parlamentu.
Protesty ucichły, lecz spór o Trybunał trwa
Zakończenie demonstracji nie oznacza zamknięcia politycznego sporu o TK. PiS nadal używa wobec sytuacji w kraju określenia „zamach stanu”, a kolejne ugrupowania przedstawiają własne pomysły na rozwiązanie kryzysu wokół TK.
W piątek PSL uruchomił zespół parlamentarny, który ma rozmawiać o zmianach. Nie jest to jeszcze dowód na większość dla projektu: udział w spotkaniach i poparcie konkretnych przepisów to dwie różne decyzje.
Rozmowy mają dotyczyć propozycji tzw. resetu konstytucyjnego, którą Władysław Kosiniak-Kamysz przedstawił dzień wcześniej. Jej założenia i możliwe skutki omawialiśmy w materiale o planie PSL dotyczącym nowego składu Trybunału.
Kto chce rozmawiać z PSL o zmianach w TK
W pracach zespołu ludowców mają uczestniczyć przedstawiciele Konfederacji: Grzegorz Płaczek i Michał Wawer. Płaczek zapowiedział, że jego ugrupowanie chce przedstawić własną koncepcję zmian w Trybunale i wysłuchać stanowisk pozostałych klubów.
Do zespołu dołączyć mają również posłowie klubu Rozwój Plus, Krzysztof Szczucki i Paweł Jabłoński. Mateusz Morawiecki deklarował, że jego klub może poprzeć inicjatywę PSL, jeśli ludowcy poprą równolegle projekt Rozwoju Plus.
Polskę 2050 ma reprezentować minister cyfryzacji Michał Gramatyka. Kosiniak-Kamysz mówił wcześniej o poparciu 47 posłów PSL i Polski 2050, ale ta deklaracja nie przesądza, ilu parlamentarzystów złoży podpis pod projektem.
Razem chce uczestniczyć w pracach zespołu. Marcelina Zawisza podkreślała, że zespół nie może być pustym gestem, a Adrian Zandberg zapowiadał przedstawienie własnych propozycji naprawy sytuacji w TK.
Ten układ tłumaczy, dlaczego spotkanie Kosiniaka-Kamysza ze Sławomirem Mentzenem wywołało tak wiele pytań o możliwą współpracę. Wspólna fotografia liderów PSL i Konfederacji była politycznym sygnałem dla obu stron, lecz sama w sobie nie oznaczała porozumienia.
KO i Lewica odmawiają udziału, PiS szykuje własny zespół
Koalicja Obywatelska nie dołączy do zespołu PSL. Z kolei szefowa klubu Lewicy Anna-Maria Żukowska zapowiedziała sprzeciw wobec prac nad propozycją zmiany konstytucji, uznając, że ustawy zasadniczej nie należy zmieniać w obecnym momencie.
Własne gremium zapowiedział także PiS. Przemysław Czarnek poinformował, że PiS chce powołać odrębny zespół parlamentarny do spraw wydarzeń w Trybunale, do którego zaproszono polityków Konfederacji, Konfederacji Korony Polskiej, Demokracji Bezpośredniej oraz posłów niezależnych.
Grzegorz Płaczek i Michał Wawer mają uczestniczyć zarówno w zespole PSL, jak i w gremium PiS. Przedstawiciel Rozwoju Plus również zapowiedział udział w obu formatach, co pokazuje, że podział na zespoły nie pokrywa się z podziałem klubów.
Wpis Przemysława Czarnka z 6 listopada pokazuje, że współpraca w zespole nie wygasza sporów między prawicowymi ugrupowaniami. Polityk PiS zarzucił Mentzenowi niekonsekwencję w podejściu do zmian w TK.
PiS zaprasza ludowców do swojego zespołu, ale na razie nie ma informacji o wspólnym planie obu ugrupowań. Równoległe prace mogą służyć innym celom: rozmowie o przepisach oraz ocenie przebiegu wydarzeń pod TK.
Na czym polega reset konstytucyjny PSL
Projekt PSL zakłada dodanie do konstytucji mechanizmu trwałej niezdolności Trybunału, w którym Zgromadzenie Narodowe mogłoby — na uzasadniony wniosek Krajowej Rady Sądownictwa — uznać, że Trybunał trwale nie jest w stanie wykonywać swoich zadań.
Do podjęcia takiej uchwały potrzebne byłoby co najmniej trzy piąte ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego. To 336 z 560 parlamentarzystów, czyli próg wyższy niż zwykła większość wymagana przy wielu ustawach.
Po przyjęciu uchwały Zgromadzenie Narodowe wybierałoby w jednym głosowaniu nowy, piętnastoosobowy skład TK. Po pięciu sędziów otrzymałoby kadencje na trzy, sześć i dziewięć lat, aby wymiana nie nastąpiła w jednym terminie.
Kandydatów miałby zgłaszać marszałek Sejmu po konsultacjach między innymi z pierwszymi prezesami Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz po uzyskaniu wcześniejszej zgody prezydenta. To właśnie ten element wywołuje spór o zakres wpływu głowy państwa na wybór sędziów.
Aby wnieść projekt zmiany konstytucji, potrzeba podpisów co najmniej 92 posłów. Późniejsze uchwalenie nowelizacji wymagałoby dwóch trzecich głosów w Sejmie oraz bezwzględnej większości w Senacie — bariera legislacyjna pozostaje więc bardzo wysoka.
Dwa zespoły nie oznaczają jednego porozumienia
Ważne będzie nie tylko to, kto pojawi się na pierwszych posiedzeniach, lecz także czy ugrupowania uzgodnią wspólny tekst. Część posłów chce pracować nad propozycją PSL, inni zamierzają przedstawić własne rozwiązania.
Na razie widać więc więcej inicjatyw niż wspólnego stanowiska. PiS chce osobno opisywać wydarzenia wokół TK, podczas gdy PSL próbuje zebrać poparcie dla głębokiej zmiany zasad wyboru sędziów.
Polityczna ocena protestów, spór o odpowiedzialność za sytuację w Trybunale i negocjacje w sprawie konstytucji będą toczyć się równolegle. To, że demonstracje ustały, nie oznacza zakończenia konfliktu o TK ani gotowego kompromisu w Sejmie.


























