Po porażce projektu w Sejmie Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiada, że PSL nie odpuści zniesienia limitu dwóch kadencji wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Nową próbę ma ułatwić podobna inicjatywa procedowana w Senacie.
Prezes ludowców wrócił do sprawy podczas Kongresu Polskiego Samorządu. Jego zapowiedź oznacza, że PSL chce ponownie szukać większości dla zmiany, która od kilku lat dzieli samorządowców i partie polityczne.
Postulat wpisuje się w szerszą dyskusję o zmianie reguł ustrojowych, którą PSL prowadzi również w sprawie Trybunału. O projekcie resetu TK piszemy w materiale o propozycji jednorazowej zmiany składu Trybunału.
Październikowe głosowanie nie zamknęło sprawy
Projekt PSL przepadł w październikowym głosowaniu w Sejmie. Za jego przyjęciem opowiedziało się 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięć osób wstrzymało się od głosu. Różnica wyniosła zaledwie dwa głosy, co dla ludowców stało się argumentem, by wrócić do rozmów.
Ustawa miała znieść obowiązujące ograniczenie dwóch kadencji dla osób kierujących gminami. PSL przekonuje, że wyborcy powinni móc ponownie ocenić urzędującego włodarza, a o jego przyszłości powinien rozstrzygać wynik głosowania.
Kosiniak-Kamysz zapowiedział: „My tego nie odpuścimy, my tę sprawę doprowadzimy do końca”. Wypowiedź padła po głosowaniu, które nie dało zwolennikom projektu większości, ale pokazało, że temat może wracać w kolejnych pracach parlamentu.
Ograniczenie obowiązuje od 2018 roku
Limit dwóch kadencji wprowadzono w 2018 roku. Zmiana objęła wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, a kadencje władz samorządowych wydłużono wówczas do pięciu lat. Przepisy miały ograniczyć długotrwałe pozostawanie na stanowisku i zwiększyć rotację w lokalnej władzy.
Przeciwnicy limitu odpowiadają, że mieszkańcy sami powinni rozstrzygać, czy dotychczasowy włodarz zasługuje na kolejną kadencję. Zwolennicy utrzymania zasady zwracają uwagę na potrzebę zmiany i ograniczania przewagi, jaką daje wieloletnie sprawowanie urzędu.
Spór dotyczy więc nie tylko tego, jak długo może rządzić jedna osoba, ale też relacji między wyborem mieszkańców a ustawowymi zabezpieczeniami. Obie strony odwołują się do demokratycznej kontroli, lecz inaczej rozumieją jej najlepszą formę.
PSL szuka poparcia także w Senacie
Podczas kongresu Kosiniak-Kamysz wskazywał na dobry oddźwięk ze strony koalicji i zapowiedział dalsze działania. Sam lider PSL nie może jednak przesądzić wyniku: projekt potrzebuje większości w parlamencie, a październikowe głosowanie pokazało, że poparcie jest niepewne.
Równolegle procedowana jest podobna inicjatywa w Senacie. Dla PSL może być ona sposobem na ponowne otwarcie debaty i zebranie argumentów od samorządowców. Nie oznacza to jeszcze, że zmiana prawa jest przesądzona; potrzebne będą konkretne decyzje obu izb.
W dyskusji zabierał głos także Zygmunt Frankiewicz, senator i były wieloletni prezydent Gliwic. Kierował miastem w latach 1993–2019, a podczas kongresu mówił o potrzebie zaangażowania przedstawicieli samorządów w debatę nad przepisami.
Samorządowcy chcą większej roli wyborców
Uczestnicy kongresu przyjęli deklarację wzywającą do przywrócenia wyborcom pełnej swobody wyboru lokalnych władz. Jej sygnatariusze krytycznie oceniają ograniczenie kadencji i wskazują, że w ich ocenie przepisy są niekonstytucyjne. To stanowisko autorów deklaracji, a nie rozstrzygnięcie sądu.
Argument o ciągłości zarządzania jest szczególnie istotny w gminach, gdzie realizacja inwestycji i planowanie budżetu często wykraczają poza jedną kadencję. Z drugiej strony długi staż na stanowisku może utrudniać zmianę lokalnej władzy, zwłaszcza jeśli urzędujący włodarz ma silną pozycję i rozpoznawalność.
W praktyce o skutkach ewentualnej zmiany zdecydowaliby mieszkańcy przy urnach. Jeśli limit zostanie zniesiony, urzędujący wójtowie i burmistrzowie będą mogli ponownie startować, ale reelekcja nadal zależeć będzie od wyniku wyborów.
Sprawa może wrócić do parlamentarnej agendy
PSL zapowiada, że będzie przekonywać koalicjantów i parlamentarzystów do kolejnej próby. Jej powodzenie zależy od tego, czy partia zdobędzie głosy, których zabrakło w październiku, oraz jak potoczą się prace nad senacką inicjatywą.
Samorządowa dwukadencyjność jest jednym z tematów, przy których ludowcy przedstawiają się jako obrońcy kompetencji lokalnych wspólnot. Obok niej PSL prowadzi spór o zmiany w TK, a polityczny kontekst ostatnich dni uzupełniło zdjęcie Mentzena z Kosiniakiem-Kamyszem po zapowiedzi resetu.
Na razie nie ma informacji o terminie kolejnego głosowania w Sejmie ani o ostatecznym kształcie dalszych prac. Najbliższe tygodnie pokażą, czy zapowiedź Kosiniaka-Kamysza przełoży się na nowy projekt i rozmowy z partnerami, czy pozostanie polityczną deklaracją.


























