Trzy pociski manewrujące Ch-101, a nie dwie rakiety i dron – tak wygląda najnowsza, wstępna identyfikacja obiektów, które 20 listopada naruszyły polską przestrzeń powietrzną. Do nowych wniosków doszli śledczy badający szczątki odnalezione w województwach lubelskim i podkarpackim. Zmiana dotyczy przede wszystkim Mołodycza, gdzie początkowo podejrzewano upadek drona odrzutowego.
Prokuratura Okręgowa w Lublinie przekazała w niedzielę, że części rakiet Ch-101 ujawniono we wszystkich trzech miejscowościach: Nowym Lipowcu w powiecie biłgorajskim, Rudniku w powiecie niżańskim oraz Mołodyczu w powiecie jarosławskim. Rozpoznanie przeprowadzono na podstawie oględzin i konsultacji ze specjalistami zajmującymi się wojskową techniką oraz uzbrojeniem. Śledczy zastrzegają, że szczegółowe badania nadal trwają.
To istotna korekta pierwszych informacji o rosyjskich obiektach znalezionych w Polsce. W piątek minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz mówił o dwóch prawdopodobnych pociskach i jednym dronie. Wówczas potwierdzenie rodzaju szczątków z dwóch miejsc wymagało dalszych czynności, dlatego przedstawiano jedynie najbardziej prawdopodobny przebieg zdarzeń.
Wszystkie trzy pociski miały powstać w Dubnej
Nowa identyfikacja przyniosła jeszcze jedno ustalenie. Z zabezpieczonych elementów wynika wstępnie, że wszystkie trzy rakiety wyprodukowano w czwartym kwartale 2026 roku w zakładach zbrojeniowych w Dubnej, w obwodzie moskiewskim. Oznacza to, że chodzi o uzbrojenie wyprodukowane w ostatnich tygodniach, a nie o wieloletnie zapasy.
Już w sobotę prokuratorzy opowiadali o elementach napędowych i sterowniczych wydobytych w Nowym Lipowcu. Zachowane części pozwalały określać typ rakiety i ustalać jej pochodzenie. Obecnie podobną wstępną identyfikację przedstawiono dla wszystkich miejsc upadku.
Ch-101 to rosyjski pocisk manewrujący odpalany z samolotów dalekiego zasięgu. Broń tego rodzaju jest wykorzystywana przez Rosję do atakowania celów na Ukrainie. Samo rozpoznanie typu i miejsca produkcji nie wyjaśnia jednak jeszcze, dlaczego pociski znalazły się nad Polską, czy zmieniły kurs wskutek awarii, czy też zostały skierowane w tę stronę celowo.
Oględziny zakończone w dwóch miejscach. W Mołodyczu przerwa
W Nowym Lipowcu, gdzie obiekt spadł na pole w pobliżu lasu i doszło do pożaru, zakończono oględziny terenu oraz zabezpieczono ślady. W Rudniku nad Sanem wykonano także czynności procesowe i prace techniczne związane z uprzątnięciem miejsca zdarzenia. Odnalezione części mają zostać poddane szczegółowym ekspertyzom.
Inaczej wygląda sytuacja w Mołodyczu. Tam warunki terenowe i zapadający zmrok nie pozwoliły zakończyć wszystkich zaplanowanych prac. Oględziny przerwano, a ich wznowienie zaplanowano na poniedziałkowy poranek. Obszar pozostaje odizolowany i pilnowany przez służby.
W działaniach uczestniczą prokuratorzy wojskowi, Żandarmeria Wojskowa oraz wyspecjalizowane zespoły badające uzbrojenie i ślady kryminalistyczne. Istotne jest nie tylko zebranie fragmentów rakiet, lecz również ustalenie ich stanu, możliwego działania ładunków bojowych i przebiegu upadku na ziemię.
Żandarmeria Wojskowa informowała wcześniej, że przeprowadzone kontrole pozwoliły wykluczyć w miejscach zdarzeń zagrożenie chemiczne, radiologiczne i obecność materiałów wybuchowych w badanym zakresie. Mimo to służby apelują, by nie zbliżać się do nieznanych szczątków. Takie przedmioty należy zostawić na miejscu i zgłosić pod numerem alarmowym 112.
Rosyjski atak na Ukrainę i alarm w Polsce
Do naruszenia przestrzeni powietrznej doszło w piątek nad ranem podczas zmasowanego rosyjskiego nalotu na Ukrainę. Polskie wojsko postawiło w stan gotowości systemy obronne i poderwało dyżurne samoloty. W działaniach uczestniczyły polskie F-16 oraz szwedzkie Gripeny, a rozpoznanie wspierały maszyny sojusznicze.
Aktywowano też naziemne systemy obrony powietrznej, w tym Patriot, Poprad i Pilica+. Dowództwo podkreślało, że decyzje o użyciu uzbrojenia przez pilotów zależą od rzeczywistej sytuacji i ryzyka dla ludności cywilnej. Żadna z trzech rakiet nie została wówczas zestrzelona przez polskie myśliwce.
Według informacji przekazanych przez rząd podczas incydentu nie było osób poszkodowanych ani zniszczeń infrastruktury krytycznej. Na terenach, gdzie odnaleziono szczątki, pracowali policjanci, strażacy, saperzy i żołnierze. W części miejscowości uruchamiano syreny alarmowe oraz ostrzeżenia dla mieszkańców.
Dlaczego rakiety znalazły się nad Polską?
Jedną ze spraw pozostających do rozstrzygnięcia jest trajektoria lotu pocisków i przyczyna przekroczenia granicy. Rząd oraz MON wskazywały, że część obiektów spadła stosunkowo niedaleko poligonu w Nowej Dębie, gdzie w tym czasie prowadzono ćwiczenia międzynarodowe. Donald Tusk i Kosiniak-Kamysz dopuszczali możliwość prowokacji, lecz nie przedstawiono dotąd dowodów pozwalających uznać taką wersję za ostatecznie potwierdzoną.
Najnowsze ustalenia śledczych odpowiadają na pytanie o rodzaj uzbrojenia, a nie o intencje rosyjskich sił. Ekspertyzy będą musiały pomóc odtworzyć przebieg lotów, stan techniczny odnalezionych fragmentów i okoliczności upadku. Na ich podstawie będzie można precyzyjniej ocenić mechanizm naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej.
Polska zabiega o dodatkową ochronę w NATO
Incydent stał się także przedmiotem rozmów z sojusznikami. Kosiniak-Kamysz zapowiedział zabiegi o wzmocnienie ochrony wschodniej granicy przez NATO, w szczególności zwiększenie wsparcia operacji Eastern Sentry. Na poniedziałek 23 listopada zapowiedziano nadzwyczajne spotkanie Rady Północnoatlantyckiej.
Nowe ustalenia prokuratury podnoszą wagę rozmów: w trzech lokalizacjach ujawniono bowiem fragmenty tego samego typu rosyjskiego pocisku, podczas gdy pierwotnie jeden z obiektów identyfikowano jako dron. Nadal jednak obowiązuje zastrzeżenie, że identyfikacja ma charakter wstępny, a pełne wyniki badań biegłych jeszcze nie są znane.
























