PSL przedstawia swój pomysł jako „reset konstytucyjny”. Lider ugrupowania Władysław Kosiniak-Kamysz przekonuje, że deeskalacja sporu wokół TK jest potrzebna, by odbudować zaufanie do instytucji i przywrócić jej rolę niezależnego sądu konstytucyjnego.
Projekt zakłada zmianę Konstytucji RP. Według propozycji Zgromadzenie Narodowe mogłoby, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa i większością co najmniej 3/5 ustawowej liczby członków, wygasić kadencje wszystkich sędziów Trybunału.
W projekcie zapisano również przejście sędziów w stan spoczynku. Jednocześnie uchwała miałaby potwierdzać prawidłowość ich wyboru. Dopiero po takim kroku miałby ruszyć wybór nowego składu Trybunału Konstytucyjnego.
Jak PSL chce przebudować Trybunał
Nowych sędziów wybierałoby Zgromadzenie Narodowe. Kandydatów wskazywałby marszałek Sejmu po zasięgnięciu opinii pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz ogólnokrajowych organów samorządów prawniczych.
W procedurze przewidziano także udział prezydenta. Wybór miałby następować za jego uprzednią zgodą, również większością co najmniej 3/5 ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego. Ten próg ma wymuszać ponadpartyjne porozumienie.
Skład TK nadal liczyłby 15 osób. Zmieniłby się jednak układ kadencji: miałyby one trwać 3, 6 albo 9 lat. Wybrani sędziowie składaliby ślubowanie przed Zgromadzeniem Narodowym, a nie przed głową państwa.
PSL argumentuje, że taki wariant pozwoli zakończyć obecny kryzys. W ocenie Kosiniaka-Kamysza tylko rozwiązanie o randze konstytucyjnej może przywrócić zaufanie do Trybunału i zagwarantować stabilność społeczną.
Konstytucjonalista widzi zasadnicze ryzyko
Dr Marcin Krzemiński nie kwestionuje potrzeby zmian w TK. Zwraca jednak uwagę, że proponowany przepis nie wygląda jak jednorazowe uporządkowanie składu, lecz jak stałe uprawnienie do ingerowania w przyszłości w obsadę sądu konstytucyjnego.
Konstytucjonalista ocenia, że reset mógłby mieć sens tylko jako działanie jednorazowe. Wskazuje na trwające spory dotyczące statusu osób orzekających w Trybunale. Według jego oceny obecnie w TK jest 14 sędziów i jedna osoba niebędąca sędzią.
Kluczowe zastrzeżenie dotyczy trwałości proponowanego mechanizmu. Krzemiński mówi, że nie jest to projekt jednorazowego resetu, lecz rozwiązanie pozwalające politykom — po uzyskaniu odpowiedniej większości — „wysadzić Trybunał Konstytucyjny w każdej chwili”.
W jego ocenie oznaczałoby to odwrócenie relacji między sądem a władzą polityczną. Trybunał ma badać zgodność działań władz z Konstytucją, tymczasem projekt — zdaniem eksperta — dawałby politykom narzędzie kontroli nad samym Trybunałem.
Spór o niezależność sądu konstytucyjnego
Ekspert wskazuje na możliwy scenariusz konfliktu. Gdyby Trybunał miał wydać orzeczenie niekorzystne dla większości parlamentarnej, Zgromadzenie Narodowe mogłoby — przy spełnieniu warunku większości — usunąć jego skład.
To właśnie ten element Krzemiński uznaje za niebezpieczny dla zasady trójpodziału władzy. Jego zdaniem stała kompetencja do wygaszania kadencji sędziów osłabiałaby niezależność instytucji, która ma kontrolować decyzje ustawodawcy i władzy wykonawczej.
Jednocześnie prawnik podkreśla, że obecny stan nie może zostać zignorowany. Nazywa TK „instytucją zombie”, która formalnie funkcjonuje i podejmuje działania, ale — w jego ocenie — nie realizuje właściwie swoich zadań ustrojowych.
Wokół potrzeby naprawy Trybunału istnieje dziś szeroka zgoda, ale nie ma porozumienia co do metody. Debata nad propozycją PSL dotyczy więc nie tylko wymiany składu, lecz także granic, których nie powinna przekraczać polityczna większość.


























